Nổi mề đay, mẩn ngứa khắp người: nguyên nhân và khi nào nguy hiểm
Đang ăn tối, bỗng thấy cánh tay nổi từng mảng đỏ, ngứa, lan ra bụng, lưng. Một giờ sau mảng này biến mất nhưng chỗ khác lại nổi. Đó là mề đay (nổi mẩn ngứa), một phản ứng rất phổ biến, khoảng 1 trong 5 người gặp ít nhất một lần trong đời.
1. Mề đay trông thế nào
- Sẩn phù màu đỏ hoặc hồng, nổi cao hơn mặt da, ngứa
- Mỗi mảng thường biến mất sau dưới 24 giờ mà không để lại dấu, nhưng mảng mới có thể mọc chỗ khác
- Có thể kèm phù mạch: sưng môi, mí mắt, lưỡi
2. Nguyên nhân thường gặp
Mề đay cấp (dưới 6 tuần):
- Thức ăn (hải sản, trứng, đậu phộng, sữa, một số trái cây)
- Thuốc (kháng sinh, thuốc giảm đau, giảm viêm)
- Nhiễm trùng, nhất là virus đường hô hấp ở trẻ em
- Côn trùng đốt, phấn hoa, lông thú
Mề đay mạn (trên 6 tuần):
- Phần lớn không tìm được nguyên nhân cụ thể
- Liên quan tự miễn, bệnh tuyến giáp, nhiễm trùng mạn
- Mề đay vật lý: do lạnh, nóng, áp lực, ánh nắng, cọ xát
3. Dấu hiệu nguy hiểm, đi cấp cứu ngay
Gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất nếu mề đay đi kèm:
- Khó thở, thở rít, tức ngực
- Sưng môi, lưỡi, họng, khó nuốt
- Chóng mặt, tụt huyết áp, ngất, mạch nhanh
- Đau bụng dữ dội, nôn nhiều
Đây có thể là sốc phản vệ, cần xử trí trong vài phút.
4. Xử trí tại nhà khi mề đay nhẹ
- Ngưng thức ăn, thuốc nghi ngờ vừa dùng
- Tắm nước mát, mặc đồ cotton rộng
- Không gãi mạnh, không bôi kem trộn, không xoa rượu, lá không rõ nguồn
- Thuốc kháng histamin thế hệ mới có thể giúp giảm ngứa; hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về liều đúng, đặc biệt với trẻ em, người lái xe, phụ nữ mang thai
5. Khi nào nên đi khám da liễu
- Mề đay lặp lại nhiều ngày hoặc kéo dài trên 6 tuần
- Dùng thuốc kháng histamin mà không đỡ
- Cần tìm nguyên nhân để tránh tái phát
- Nghi dị ứng thuốc hoặc thức ăn rõ ràng
6. Khám sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi chi tiết: thức ăn, thuốc, hoạt động trước khi nổi mề đay. Khám da, đôi khi phù mạch. Với mề đay mạn, có thể làm xét nghiệm máu, tuyến giáp, kiểm tra nhiễm trùng. Test dị ứng chỉ chỉ định khi có nghi ngờ rõ, vì làm tràn lan thường không giúp ích.
7. Điều trị mề đay mạn
Thường bắt đầu bằng thuốc kháng histamin liều chuẩn, có thể tăng liều dưới sự theo dõi; ca nặng có thể cần thuốc chuyên biệt. Mục tiêu là kiểm soát triệu chứng và dần giảm thuốc. Nhiều ca tự thuyên giảm sau 1–5 năm.
Mời bạn đến khám
Bác sĩ Lam Ngọc hỏi kỹ, tìm yếu tố khởi phát và kê thuốc phù hợp. Xem dịch vụ Điều trị nấm, ghẻ, mề đay hoặc gọi 0941 388 887. Nếu có khó thở, sưng môi lưỡi: đừng gọi phòng khám, hãy đến cấp cứu ngay.
